کمیته شطرنج نابینایان استان کرمان

کمیته شطرنج نابینایان و کم بینایان استان کرمان مسابقات آنلاین شطرنج نابینایان استان کرمان بزرگداشت سالروز آزاد خرمشهر را به شرح زیر برگزار نمود:

ورزش: شطرنج نابینایان

عنوان: گرامیداشت آزادسازی خرمشهر

نوع برگزاری: آنلاین

روش برگزاری: سوئیسی – انفرادی

تعداد دور: 5

تاریخ شروع: 1400/02/30

تاریخ پایان: 1400/03/03

میزبان: هیات ورزشهای نابینایان و کم بینایان شهرستان سیرجان

حامی مالی مسابقات: شرکت گوهر کیان آشیان سیرجان

سرپرست مسابقات: آفای امیرحمزه قدیری

سرداور مسابقات: آقای فرشاد ثمره

نفر اول: آقای سعید غیاثی از سیرجان با 4.5 امتیاز

نفر دوم: خانم نصرت فیروزآبادی از رفسنجان با 4 امتیاز

نفر سوم: خانم نازنین نورمندی از سیرجان با 4 امتیاز

بانوی برتر: خانم رحیمه موسوی از سیرجان با 2 امتیاز

شطرنج بازان نابینا و کم بینای استان کرمان با هماهنگی کمیته شطرنج نابینایان استان در مسابقات جام عید فطر نابینایان کشور به میزبانی استان خراسان رضوی، سرپرستی جناب آقای هدهدی و سرداوری جناب آقای صباحی شرکت نمودند. این مسابقات در هفت دور به روش سوئیسی – انفرادی با حضور ورزشکارانی از سراسر کشور از 22 تا 24 اردیبهشت 1400 برگزار شد و بیش از 15 درصد شرکت کنندگان از استان کرمان بوده و در پایان آقای امیر حمزه قدیری از استان کرمان مقام اول بازیکنان با ریتینگ 1000 تا 1300 و خانم نازنین نورمندی از استان کرمان مقام اول بازیکنان با ریتینگ 1300 تا 1500 را کسب نمودند.

کمیته شطرنج نابینایان استان کرمان با اعلام آمادگی، میزبانی و حمایت مالی هیات ورزشهای نابینایان و کم بینایان شهرستان رفسنجان یک دوره مسابقات شطرنج آنالین در قالب جام رمضان هیات ورزشهای نابینایان و کم بینایان شهرستان رفسنجان در هفت دور در فواصل منظم در طول ماه مبارک رمضان برگزار نمود و در پایان آقای علیرضا محمدی صدر از رفسنجان، آقای حسین روحانی از رفسنجان، خانم نصرت فیروزآبادی از رفسنجان، آقای ناصر کرمی از کرمان و خانم مرضیه افشار از برازجان بعنوان برندگان مسابقه اعلام شدند. الزم به ذکر است که در این مسابقات 14 نفر از شهرستانهای کشور شرکت داشتند و در هر دور 2 سوال مربوط به قوانین شطرنج و 3 دیاگرام تاکتیک مطرح گردیده و در پایان برندگان بر مبنای میزان پاسخ های صحیح معرفی شدند.

شطرنج بازان نابینا و کم بینای استان کرمان با هماهنگی کمیته شطرنج نابینایان استان در مسابقات آنلاین جام رمضان استان سمنان شرکت نمودند. این مسابقات در شش دور به روش سوئیسی – انفرادی با حضور ورزشکارانی از سراسر کشور از 19 تا 21 اردیبهشت 1400 برگزار شد و بیش از 20 درصد شرکت کنندگان از استان کرمان بوده و در پایان آقای ناصر کرمی از کرمان مقام پنجم مسابقات را کسب نمود.

عنوان مسابقات: جام رمضان – شطرنج نابینایان و کم بینایان کشور

مکان برگزاری: سایت org.lichess://http زمان برگزاری: هشتم لغایت دهم اردیبهشت 1400

میزبان: کمیته شطرنج نابینایان استان کرمان

سرپرست مسابقات: جناب آقای هدهدی (مسئول انجمن شطرنج فدراسیون ورزشهای نابینایان و کم بینایان جمهوری اسالمی ایران)

سرداور مسابقات: جناب آقای محمد صباحی

مسئول برگزاری مسابقات: آقای امیرحمزه قدیری (مسئول کمیته شطرنج نابینایان استان کرمان)

حامی مالی مسابقات: مرکز نیکوکاری شهید ابراهیم هادی رفسنجان

 روش برگزاری مسابقات: 7 دور به روش سوئیسی – انفرادی

زمان بازی: 15 دقیقه برای هر بازیکن و 10 ثانیه پاداش به ازای هر حرکت

تعداد استانهای شرکت کننده: 12 استان تعداد کل بازیکنان: 38 نفر

تعداد بازیکنان استان کرمان: 4 نفر (بیش از 10 %کل شرکت کنندگان)

شرکت کنندگان: 1 .تهران 2 .شهرستانهای تهران 3 .الیرز 4 .اصفهان 5 .کرمان 6 .خوزستان 7 .خراسانرضوی 8 .خراسانجنوبی 9 .بوشهر 10 .مازندران 11 .مرکزی 12.کردستان 13 .گلستان جدول نتایج:

ردیف ـ عنوان ـ نام و نام خانوادگی ـ استان ـ مبلغ جایزه

1    ـ  قهرمان ـ امیر ربی             ـ  اصفهان ـ 300 هزار تومان

2 ـ نائب قهرمان ـ امید کریمی      ـ   اصفهان ـ 200 هزار تومان

3  ـ  مقام سوم ـ حمزه مصلح       ـ  خوزستان ـ 100 هزار تومان

4  ـ    بانوی برتر ـ فاطمه رحیمی   ـ  خراسان رضوی ـ 100 هزار تومان

5 ـ پیشکسوت برتر ـ ناصر کرمی    ـ  کرمان      ـ  100 هزار تومان

6  ـ  جوانترین بازیکن ـ  صبا بهرام پور ـ کردستان  ـ 100 هزار تومان

7 ـ  بهترین بازیکن استان کرمان ـ امیرحمزه قدیری ـ کرمان ـ 100 هزار تومان

8 ـ بانوی برتر استان کرمان ـ نازنین نورمندی ـ کرمان 100 هزار تومان 

کمیته شطرنج نابینایان استان کرمان با میزبانی هیئت ورزشی رفسنجان برگزار میکند :
مسابقات عید در عید به مناسبت نوروز باستانی و ولادت باسعادت امام زمان( عج) 
مسابقات شطرنج آنلاین ویژه نابینایان استان کرمان در پنج دور به روش سوییسی انفرادی 
زمان برگزاری: دوشنبه ۱۴۰۰/۰۱/۰۹
ساعت ۱۵
زمان بازی: ۲۰ دقیقه و ۱۰ ثانیه پاداش 
جوایز: 
نفر اول «۵۰۰۰۰۰ریال»
نفر دوم «۴۰۰۰۰۰»ریال
نفر سوم «۳۰۰۰۰۰»ریال
لینک مسابقات:
https://lichess.org/swiss/8cvsxo2K
لینک عضویت در تیم 
https://lichess.org/team/fjlxRrhO
ارسال مشخصات فردی به واتساپ
۰۹۱۳۲۹۱۷۹۳۱
((در صورت عدم ارسال اطلاعات تا قبل از شروع مسابقه مشمول جایزه نخواهید شد))

عنوان : تاریخ شفاهی شطرنج نابینایان و کم بینایان

گردآورنده : عرفان محمدعلیزاده لشگری

مقدمه                                                         

همان طور که می دانید مشارکت افراد معلول در فعالیت های اجتماعی از اهمیت فراوانی برخوردار است. حضور در عرصه‌های ورزشی برای این افراد بستر مناسبی را در جهت کسب موفقیت, رقابت با همنوعان و افراد عادی, افزایش اعتماد به نفس و ایجاد زندگی هدفمند فراهم می آورد اما شطرنج برای نابینایان محاسنی فراتر از این موارد دارد به عنوان مثال شطرنج تنها رشته ورزشی است که افراد نابینا می توانند با افراد بینا به رقابت بپردازند همچنین شطرنج در تقویت ادراک فضایی نقش موثری دارد که می تواند باعث بهبود عملکرد فرد نابینا در زمینه ی کسب استقلال فردی و جهت یابی و حرکت شود.

این تحقیق تلاشی است در جهت جمع آوری اطلاعات در زمینه ی تاریخ شطرنج شفاهی نابینایان و کم بینایان ایران که با روش مصاحبه با پیشکسوتان و مسئولان اسوق این رشته تهیه گردیده است.

پیش از پرداختن به موضوع تحقیق ابتدا لازم است با تعاریف مختلف آسیب بینایی آشنا شویم.

تعاریف مختلف آسیب بینایی

افراد با آسیب بینایی به دو گروه بزرگ نابینا و کم ‌بینا تقسیم می‌شوند که برای هر کدام از  این دو گروه، دو تعریف وجود دارد.

1.  تعریف قانونی که عموم مردم و پزشکان از این تعریف استفاده می کنند که بر اساس میدان دید و تیزی بینایی فرد مورد نظر بیان می شود.

الف) نابینا فردی است که دارای تیزی بینایی بیست دویستم یا  کمتر باشد.

ب) ‌کم بینا فردیس که دارای میدان دید کمتر از ۲۰ درجه و تیزی بینایی بین بیست دویستم تا ۲۰ هفتادم  است  البته باید توجه داشت که این تعریف به معنای دید دقیق در کل چشم نیست یعنی دیده مرکزی فرد زیر ۲۰ درجه و دید پیرامونی او کمتر است.

1. تعریف آموزشی که عموماً معلمان از آن استفاده می کنند و در این تعریف بر استفاده فرد از  بیناییش برای مقاصد آموزشی تاکید می‌شود‌.

الف) نابینا فردیست که حتی با استفاده از وسایل اصلاحی قادر به خواندن خط چاپی نباشد و استفاده از خط بریل برای وی واجب و ضروری باشد.

ب) کم‌ بینا فردیست که بتواند حروف چاپی را حتی با استفاده از کتاب های درشت خط یا وسایل اصلاحی بخواند باید توجه داشت که دید  یک فرد کم بینا حتی با استفاده از ابزارهای مختلف به دید  کامل نمی رسد همچنین فرد برای استفاده از باقیمانده ی دید خود باید از دستگاه ‌های مختلف و شرایط نوری متناسب با مشکل بینایی خود, بهره‌مند گردد.

کلاس بندی ورزشی

فدراسیون جهانی ورزش‌های نابینایان و کم بینایان افراد ورزشکار را بر اساس میزان بینایی در سه گروه زیر طبقه بندی کرده است‌

1. b1

افرادی که در این گروه قرار می گیرند کسانی هستند که قدرت تشخیص دست را حتی در فواصل نزدیک به چشم, ندارند به عبارت دیگر افراد نابینای مطلق هستند.

1. b2

ورزشکارانی در این گروه قرار می گیرند که قادر به تشخیص و شناخت است فواصل نزدیک هستند همچنین میدان دید کمتر از ۵ درجه دارند و دارای تیزبینی بیست  شستم  میباشند

1. b3

افراد این گروه دارای میدان دید بین ۵ درجه تا ۲۰ درجه هستند همچنین تیزی بینایی آنها بین دو شستم تا شش شستم است.

آغاز شطرنج نابینایان و کم بینایان در ایران

پس از آزادی مجدد شطرنج در ایران، تعدادی از نابینایان و کم بینایان به شکلی خود جوش فعالیت خود را در این رشته کنار افراد بینا آغاز کردند.

در ابتدا آنها مسابقات مستقلی نداشتند و با افراد بینا به رقابت می‌پرداختند و در هیات های شطرنج از تجربیات اساتید وقت بهره مند میشدند.

در نیمه نخست دهه هفتاد این فعالیت ها در هیات ‌های ورزش جانبازان و معلولین نیز آغاز شد و مسابقات پراکنده ای برای این افراد برگزار می‌شد، اما هنوز شطرنج نابینایان و کم بینایان تشکیلات مشخصی نداشت.

با شروع فعالیت فدراسیون ورزش های نابینایان و کم بینایان در سال ۱۳۷۸ انجمن شطرنج نابینایان و کم بینایان تاسیس گردید و اولین مسابقات کشوری به صورت تیمی برگزار شد. این در حالی است که اکنون بیش از نیم قرن از فعالیت رسمی شطرنج نابینایان و کم بینایان در جهان میگذرد.

نخستین قهرمان کشور آقایان حسنعلی غدیری و اولین قهرمان کشور بانوان فاطمه برقول هستند. اولین تیم ملی شطرنج نابینایان و کم بینایان ایران با ترکیب حسنعلی غدیری، فاطمه برقول و لیلا زارع زاده در سال ۱۳۷۹ تشکیل گردید و در همان سال به مسابقات جهانی اسپانیا اعزام شد.

معرفی فدراسیون بین المللی ورزش های نابینایان و کم بینایان

فدراسیون بین المللی ورزش نابینایان (IBSA) سازمانی غیرانتفاعی است که در سال 1981 در پاریس، فرانسه تأسیس شد. مأموریت IBSA ترویج ادغام کامل افراد نابینا و کم بینا در جامعه از طریق ورزش و تشویق افراد کم بینا به ورزش و تمرین ورزشی است. IBSA یک عضو کامل و بنیان گذار کمیته بین المللی پارالمپیک (IPC) است.

همچنین IBSA به عنوان یک فدراسیون بین المللی برای چندین رشته ی ورزشی خاص  افراد دارای اختلال بینایی محسوب می شود  از جمله رشته های پارالمپیکی (فوتبال نابینایان، گلبال  و جودو).

لازم به ذکر است که مسابقات IBSA  هر چهار سال یکبار برگزار می شود. اولین بازی ها در سال 1998 در مادرید، اسپانیا و پس از آن در سال 2003 در شهر کبک ، کبک ، کانادا برگزار شد. سومین دوره بازی ها در سال 2007 در سائوپائولو ، برزیل و بازی های 2011 در آنتالیا، ترکیه برگزار شد.

در سال 2015  بین 8 تا 18 مه ، پنجمین دوره مسابقات جهانی IBSA و بازی ها در سئول کره جنوبی برگزار شد و شامل مسابقات پاورلیفتینگ، جودو، گلبال، فوتبال، شطرنج، بولینگ، دوچرخه سواری پشت سر هم، شنا، مرحله نهایی مسابقات و دو و میدانی بود.

IBSA همچنین برگزار کننده مسابقات قهرمانی جهان و منطقه ای در بسیاری از رشته های ورزشی  خود می باشد.

معرفی انجمن بین المللی شطرنج بریل

انجمن بین المللی شطرنج بریل (IBCA) سازمانی برای بازیکنان شطرنج نابینا و کم بینا است. IBCA یک سازمان شطرنج وابسته به FIDE و همچنین بخشی از فدراسیون بین المللی ورزش نابینایان است.

انجمن بین المللی شطرنج بریل در سال 1951 با تشکیل اولین مسابقات بین المللی شطرنج مکاتبه ای برای بازیکنان نابینا، توسط Reginald Walter Bonham، به طور غیررسمی آغاز به کار کرد. این مسابقات شامل 20 بازیکن به نمایندگی از 10 کشور بود. این مسابقات برای اولین بار در سال 1958 با حضور نمایندگان هفت کشور  برگزار شد.

لازم به ذکر است که این انجمن امروزه بیش از 50 کشور عضو در سراسر جهان دارد و میزبان دو مسابقه مهم: المپیاد شطرنج نابینایان و مسابقات جهانی شطرنج نابینایان. می‌باشد.

اعزام ها و افتخارات کسب شده ی بین المللی

شطرنجبازان نابینا و کم بینای کشورمان در مجموع ۱۱ بار به مسابقات بین المللی اعزام شدند که حاصل تلاش آن ها کسب ۲۱ مدال رنگارنگ می‌باشد که در ادامه به آن ها اشاره می‌شود.

1. اسپانیا

در سال ۱۳۷۹ تیم ملی شطرنج نابینایان و کم بینایان ایران برای اولین بار تشکیل گردید و به مسابقات قهرمانی جهان اسپانیا اعزام شد. حسن علی غدیری، فاطمه برقول و لیلا زارع زاده بازیکنان این تیم بودند.

1. ترکیه

شطرنج بازان نابینا و کم بینای کشورمان تاکنون ۳ بار به کشور ترکیه برای حضور در مسابقات بین المللی سفر کردند. مسابقه اوپن بین المللی در سال ۱۳۸۰, مسابقات قهرمانی جهان ۱۳۸۱ (قهرمانی جهان IBCA) و مسابقات قهرمانی جهان ۱۳۹۰ (قهرمانی جهان IBSA) که در این مسابقه ملیحه صفایی قهرمان بانوان شد، فاطمه برقول مدال نقره بانوان را به خود اختصاص داد و لیلا زارع زاده موفق به کسب مدال برنز گردید. همچنین محمد دویستی نیز نائب قهرمان بخش جوانان شد.

1. هند

هند نیز تا به امروز ۳ بار میزبان تیم ملی کشورمان بوده است. قهرمانی آسیا در سال ۱۳۸۲ در هند اولین مدال تاریخ شطرنج نابینایان و کم بینایان را نصیب ایران کرد. در این مسابقه حسن علی غدیری با کسب مدال نقره ی آسیا اولین مدال آور کشورمان در شطرنج نابینایان  کم بینایان شد. تیم ملی کشورمان دو بار دیگر در سالهای ۱۳۸۶ قهرمانی جهان و ۱۳۹۱ المپیاد جهانی شطرنج نابینایان و کمبینایان به هند سفر کرد که حاصلی به همراه نداشت.

1. سوئد

در سال ۱۳۸۸ تیم ملی جوانان کشورمان با ترکیب محمد دویستی، مسعود خدایی، صدیقه سرگزی و وحیده پورعلی  عازم مسابقات قهرمانی جهان در کشور سوئد شد که شطرنج بازان کشورمان موفق به کسب مدال نشدند.

1. اسلوونی 

در سال 1394 تیم ملی کشورمان متشکل از  میثم مرادیان, مجید باقری و علیرضا قورچی بیگی  ملیحه صفائی و فاطمه برقول به مسابقات آزاد اسلوونی اعزام شدند همچنین  عرفان محمد علیزاده و محمد دویستی با هزینه شخصی در این مسابقات حضور داشتند.

1. قرقیزستان

در سال ۲۰۱۷ فدراسیون جهانی شطرنج FIDE اقدام به برگزاری یک دوره مسابقات قهرمانی معلولین آسیا نمود. امید کریمی, امیر ربی  و محمدرضا علیزاده با دعوت برگزارکننده به صورت مستقیم و تیم هیئت ورزش های نابینایان و کم بینایان استان تهران به صورت آزاد در این مسابقات شرکت کردند که حاصل تلاش این بازیکنان کسب مدال طلای انفرادی در رده ی جوانان توسط امید کریمی و کسب مدال طلای بانوان توسط صدیقه سرگزی بود.

1. اندونزی

بی تردید شطرنجبازان نابینا و کم بینا کاری کردند کارستان!

کسب 4 مدال طلا، 6 نقره، 4 برنز و مجموع 14 مدال رنگارنگ، نتیجه ای بود که کمتر کسی انتظار آن را داشت.

مسابقات شطرنج نابینایان در سومین دوره بازی های پارا آسیایی که برای اولین بار در این رویداد بزرگ حضور می یافت، در دو بخش استاندارد و سریع، در دو گروه آقایان و بانوان و در دو کلاس (b1 نابینایان مطلق) و (b2-b3 کم بینایان) برگزار شد. در این مسابقات که هر بخش آن در هفت دور به روش سوئیسی برگزار میشد.

به طور کلی کشورها شانس کسب 32 مدال را داشتند که تیم 12 نفره مردان و زنان ایران، 14 تای آن را صید کردند.

در این بین، بانوان شطرنجباز با هدایت استاد بنام شطرنج ایران، شادی پریدر، خوش درخشیدند و 11 مدال از 14 نشان کسب شده را از آن خود کردند.

در ادامه به مدال های تیمی و انفرادی شطرنجبازان نابینا و کم بینا نگاهی می اندازیم:

مسابقات استاندارد:

نقره تیمی در b1 بانوان، طلای تیمی در b2-b3 بانوان، برنز تیمی در b1 آقایان، نقره تیمی در b2-b3 آقایان، برنز لیلا زارع زاده در b1 بانوان، طلای عاطفه نقوی در b2-b3 بانوان، نقره فریبا زنده بودی در b2-b3 بانوان، برنز فاطمه برقول در b2-b3 بانوان و طلای امید کریمی در b2-b3 آقایان.

به عبارت دیگر سدر رقابت های بخش استاندارد که به گفته علی اکبر هدهدی تمام تمرکز شطرنجبازان ایران بر روی آن قرار گرفته بود. توانستیم در مجموع سه مدال طلا، سه نقره و سه برنز به دست آوریم.

اما در مسابقات بخش سریع که برخی کشورها مانند هندوستان حتی نفرات جداگانه ای را نسبت به بازی های استاندارد در آن شرکت داده بودند، پنج مدال نصیب شگفتی سازان جاکارتا شد.

مسابقات سریع:

نقره تیمی و نقره ملیحه صفایی در b1 بانوان، طلای تیمی، نقره فاطمه برقول و برنز فریبا زنده بودی در b2-b3 بانوان، از جمله مدال هایی بود که در روز آخر مسابقات شطرنج به دست آمد..

معرفی چهار چهره تاثیر گذار شطرنج نابینایان و کم بینایان

1. حسن علی قدیری - گروه کلاسی B1

بدون شک شاخص ترین چهره شطرنج نابینایان و کم بینایان ایران آقای حسن علی قدیری هستند  از جمله افتخارات ایشان می‌توان به کسب اولین عنوان قهرمانی در مسابقات کشوری آقایان ایران, کسب اولین مدال بین المللی شطرنج نابینایان و کم بینایان ایران در مسابقات آسیایی هندوستان, کسب نتیجه ارزشمند تساوی در برابر قهرمان سابق جهان آناتولی کارپف در مسابقات سیمولتانه سال 1379 تهران و چندین عنوان کشوری دیگر اشاره کرد.

لازم به ذکر است که ایشان بارها موفق به پیروزی یا تساوی در برابر بازیکنان بینای بنام کشور شدند و بالاترین درجه بین المللی که ایشان کسب نمودند 2169 بود.

1. امید کریمی - گروه کلاسی B2-B3

 این بازیکن خوش آتیه کشورمان علی رغم سن کم موفق به کسب دو مدال طلای آسیایی شده است همچنین در کارنامه ورزشی او چندین عنوان قهرمانی در مسابقات بزرگسالان کشور دیده می‌شود. کریمی همواره با درخشش خود در مصاف با افراد بینا شایستگی خود را به نمایش گذاشته است.

1. ملیحه صفائی گروه کلاسی B1

ایشان علاوه بر کسب چندین عنوان قهرمانی در سطح کشور همواره عضو ثابت تیم ملی ایران بوده اند. همچنین بزرگترین افتخار ایشان کسب مدال طلای بانوان در مسابقات جهانی ۲۰۱1ترکیه می باشد.

1. فاطمه برقول - گروه کلاسی B2-B3

ایشان اولین قهرمان بانوان کشور هستند و یکی از باسابقه‌ترین بانوان ملی پوش ایران محسوب می‌شوند. از جمله افتخارات ایشان چندین عنوان بین المللی است  که مهم ترین آن ها نایب قهرمانی بانوان جهان در سال ۲۰۱۱ ترکیه می‌باشد.

خانوم برقول در سال ۱۳۹۹ باشگاه شطرنج خود را به کارگاه تولید ماسک تبدیل کرد این اقدام شایسته او واکنش فدراسیون جهانی شطرنج را به همراه داشت.

اولین سیمولتانه

 اولین مسابقه سیمولتانه نابینایان و کم بینایان ایران با همکاری فدراسیون شطرنج در سال 1395 توسط عرفان محمد علیزاده در محل فدراسیون شطرنج برگزار شد. وی  در این مسابقه که شش ساعت به طول انجامید، در برابر ۱۰ تن از همنوعان خود دست به مهره شد که توانست در ۸ بازی به پیروزی دست یابد.

شایان ذکر است که  استاد بزرگ احسان قائم مقامی که خود رکورد دار مسابقه سیمولتانه  در جهان است این مسابقه را افتتاح کرد.

این رویداد بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های ورزشی ایران داشت.

آیا شطرنج واقعاً یک ورزش است؟

بازیکنان شطرنج اگر در یک تورنمنت مشغول مسابقه باشند، می‌توانند در هر روز تا ۶ هزار کالری بسوزانند

برای آن‌هایی که شناخت کافی از رشته شطرنج ندارند، این رشته ورزشی بیشتر شبیه استراحت است تا فعالیت. برخی دیگر هم شاید بگویند اگرچه این رشته فعالیت مغز را افزایش می‌دهد، اما حداقل از نظر جسمی می‌توان آن را در دریف تفریحات طبقه‌بندی کرد. حرکات این رشته ورزشی اغلب اوقات آهسته هستند و شاید بابت انجام یک حرکت چند دقیقه زمان لازم باشد تا مغز پیامد‌های آن حرکت را تجزیه و تحلیل کند و به این نتیجه برسد که بهترین حرکت ممکن برای پیشگیری از شکست چیست. در نهایت زمانی هم که حرکت انجام می‌شود، تمام فعالیت جسمانی که شطرنج‌بازی انجام می‌دهد شاید یک چرخاندن نرم مچ دست باشد.

اما کافی است به نخبه‌های شطرنج بگویید که رشته ورزشی آن‌ها تفریح است تا همانجا روبه‌روی‌تان بخندند، چون برای ورزشکارانی که به صورت حرفه‌ای در این رشته کار می‌کنند، شطرنج نه تن‌آسایی است نه تفریح. در حقیقت شطرنج یک رشته ورزشی است که یک شطرنج‌باز با هر روز شرکت کردن در یک تورنمنت بیش از ۶ هزار کالری می‌سوزاند.

تصورش سخت است که یک آدمی که یکجا نشسته است و کاری جز برداشتن و گذاشتن چند مهره سبک آن هم در فاصله تنها چند سانتیمتر انجام نمی‌دهد، این مقدار کالری بسوزاند آن هم وقتی که پزشکان مدام به ما درباره عواقب یکجا نشستن و عدم تحرک هشدار می‌دهند. با این حال در دنیا، این رشته ورزشی کاملاً یک رشته فیزیکی محسوب می‌شود. این واقعیتی است که اسطوره‌های این رشته ورزشی مانند گری کاسپاروف و آناتولی کارپوف می‌توانند درباره درستی‌اش گواهی دهند و یک بار هم گزارش شد که کارپوف در ۵ ماهی که طول کشید تا رقابت‌های قهرمانی جهان شطرنج سال ۱۹۸۴ مسکو را به پایان برساند، بیش از ۱۰ کیلوگرم وزن کم کرد. در واقع آن رقابت‌ها به خاطر شرایط فیزیکی‌اش لغو شد و اولین رقابت‌های قهرمانی جهان در رشته شطرنج بود که بدون نتیجه به پایان رسید. با این حال در شرایطی که دیگر رشته‌های ورزشی از تکنولوژی‌های پیشرفته و متد‌های پیشرفته ریکاوری برای ورزشکاران‌شان بهره می‌برند و علاوه بر آن‌ها شیوه‌های مدرنی هم برای تغذیه آن‌ها معرفی کرده‌اند، شطرنج خیلی به سمت چنین چیز‌هایی گرایش پیدا نکرده است.

۱۵ سال پیش، در یک تورنمنت ۶ مسابقه‌ای رستم قاسمجانوف ۷ کیلوگرم کاهش وزن داشت در حالی که در یک تورنمنت دیگر در سال ۲۰۱۸ یک شرکت اقدام به ثبت ضربان قلب استاد بزرگ رقابت‌ها، میخاییل آنتیپوف کرد و مشخص شد که او در عرض تنها دو ساعت ۵۶۰ کالری از دست داده است. برای درک بهتر انرژی که او سوزاند، لازم است بگوییم که راجر فدرر، ستاره تنیس در چنین رشته ورزشی سنگینی، در عرض یک ساعت مسابقه حدود ۵۶۰ کالری انرژی صرف می‌کند.

طبق یک گزارش که شبکه ESPN منتشر کرده است، بازیکنان شطرنج اگر در یک تورنمنت مشغول مسابقه باشند، می‌توانند در هر روز تا ۶ هزار کالری بسوزانند که این تقریباً سه برابر میزبان کالری است که یک فردی عادی در یک روز معمولی از زندگی روزمره‌اش مصرف می‌کند.

با استناد به نتایج تحقیقاتی روبرت ساپولسکی - یکی از محققان دانشگاه استنفورد که روی پروژه‌ای در مورد استرس در راسته پستانداران تحقیق می‌کند – شطرنج‌بازان حرفه‌ای در هر روز حضورشان در تورنمنت‌ها همانقدر انرژی از دست می‌دهند که یک ورزشکار در رشته دو و میدانی ممکن است در یک روز حضورش در یک تورنمنت مصرف کند.

او می‌گوید: «استاد بزرگان شطرنج برای ساعت‌های متمادی دچار همان افزایش فشار خونی می‌شوند که دوندگان مسابقات ماراتن دارند.»

اگر هنوز برای‌تان سؤال است که این میزان کالری سوزانده شده در شطرنج‌بازان چه نتیجه‌ای در پی دارد، جواب این است که به طور متوسط یک روز بازی کردن در یک تورنمنت برای استاد بزرگان شطرنج با نزدیک به یک کیلو کاهش وزن همراه می‌شود. این مقدار آنقدر هست که منجر به ایجاد نگرانی‌هایی درباره کاهش وزن شدید شطرنج‌بازان شود. به این واکنش‌های جسمانی، باید این واقعیت که استرس بازی‌ها اغلب منجر به کاهش اشتهای شطرنج‌بازان می‌شود را هم اضافه کرد و همین بر کاهش بیشتر وزن آن‌ها دامن می‌زند. در نتیجه ورزشکاران حرفه‌ای امروزه شروع به بررسی‌های دقیق‌تری روی رژیم غذایی‌شان برای کاهش وزن از دست داده کرده‌اند.